Transistörler

Transistör, küçük bir akım ya da gerilimle çok daha büyük bir akımı anahtarlar veya yükseltir. BJT’ler beyz akımıyla, MOSFET’ler gate gerilimiyle sürülür. N tipler yükün eksi tarafını, P tipler artı tarafını anahtarlamaya uygundur. Optokuplör ışıkla yalıtımlı sinyal aktarır; triyak ise transistörden farklı olarak AC akımını iki yönde anahtarlayan bir tiristördür.

8 tür4 grupSembol IEC

BJT

BC547B (hFE 200–450)

NPN BJT (BC547)Pinden 100 mA altı yükleri anahtarlamak, küçük sinyal yükseltmek

VCEO: 45 V
IC: 100 mA
hFE: 110–800

BC557B

PNP BJT (BC557)Yükün artı tarafını anahtarlamak; NPN’nin tamamlayıcısı

VCEO: −45 V
IC: −100 mA
hFE: 110–800

TIP120 (TO-220)

Darlington (TIP120)Küçük beyz akımıyla amper düzeyinde yük sürmek, verim ikinci plandaysa

VCEO: 60 V
IC: 5 A
hFE: ≥ 1000

MOSFET

2N7000 (TO-92) · IRLZ44N (TO-220)

N-kanal MOSFET (2N7000 / IRLZ44N)Gerilimle sürülen anahtar: küçük sinyalden motor ve LED şeride

2N7000: 60 V · 200 mA
IRLZ44N: 55 V · 47 A
RDS(on): 25 mΩ (5 V)

IRF9540N (TO-220)

P-kanal MOSFETYükün artı tarafını anahtarlamak, ters pil koruması

Örnek: IRF9540N
VDS: −100 V
ID: −23 A

Işıkla çalışan

TCRT5000 ve PC817 içinde bulunur

Foto transistörIşık gelince ya da kesilince anahtarlama: optokuplör, ışın sensörü

Sürme: Işık (beyz yerine)
Çıkış: µA’dan mA’e
Hız: µs düzeyi

Sharp PC817X, DIP-4

Optokuplör (PC817)İki devreyi elektriksel olarak birleştirmeden sinyal aktarmak

CTR: 50–600 %
LED akımı: 50 mA mutlak maks.
Yalıtım testi: 5 kV RMS

AC anahtarlama

BT136-600E, TO-220

Triyak (BT136)Düşük gerilimli AC yükü iki yönde tetikleyerek anahtarlamak

Yük akımı: 4 A RMS
Bloklama gerilimi: 600 V
Gate tetikleme: ≈5–35 mA (sürüme göre)

Hangisini seçmeliyim?

Pinden 100 mA altı bir yük sürüyorsan (LED, buzzer)

NPN BJT (BC547)

Ucuz, basit; bir beyz direnci yeter.

Küçük bir yükün artı tarafını anahtarlayacaksan

PNP BJT (BC557)

Emiter artıya bağlanır, beyzi çekince iletir.

Amperlerce akımı az ısınarak anahtarlayacaksan

N-kanal MOSFET (2N7000 / IRLZ44N)

Lojik seviye MOSFET’in iletim direnci çok düşüktür.

Büyük bir yükü artı taraftan kesmen gerekiyorsa

P-kanal MOSFET

Source artıda kalır, gate aşağı çekilince açar.

Basit sürücüyle amper düzeyinde yük ve verim ikinci plandaysa

Darlington (TIP120)

Kazancı çok yüksek, ama 1–2 V kaybettirir.

Işık gelince ya da kesilince tetikleme yapacaksan

Foto transistör

Işık beyz akımı gibi davranır.

İki devre arasında yalıtımlı sinyal aktaracaksan

Optokuplör (PC817)

Işıkla aktarır; giriş ve çıkış arasında iletken bağlantı yok.

AC yükü iki yönde anahtarlayacaksan

Triyak (BT136)

Gate ile tetiklenir, akım tutma sınırının altına düşünce kapanır.

Karşılaştır8 tür · 5 özellik

Tür	Tür	Maks. gerilim	Maks. akım	Nasıl sürülür	Tipik kullanım
NPN BJT (BC547)	BJT, NPN	45 V	100 mA	Beyz akımı (dirençle)	Küçük yük anahtarı
PNP BJT (BC557)	BJT, PNP	−45 V	−100 mA	Beyzi aşağı çekerek	Artı taraf anahtarı
N-kanal MOSFET (2N7000 / IRLZ44N)	MOSFET, N-kanal	60 V · 55 V	0,2 A · 47 A	Gate gerilimi	Motor, LED şerit
P-kanal MOSFET	MOSFET, P-kanal	−100 V (IRF9540N)	−23 A (IRF9540N)	Gate’i aşağı çekerek	Artı taraf, büyük akım
Darlington (TIP120)	Darlington, NPN	60 V	5 A	Çok küçük beyz akımı	Motor, solenoid
Foto transistör	BJT, ışıkla	Modele göre	mA düzeyi	Işık (beyz yerine)	Optokuplör, sensör
Optokuplör (PC817)	Optik yalıtım, NPN	80 V VCEO; 5 kV yalıtım testi	50 mA mutlak maks.	LED akımı, seri direnç	Yalıtımlı sinyal
Triyak (BT136)	Çift yönlü tiristör	600 V	4 A RMS	Gate akımı, MT1’e göre	Düşük gerilim AC anahtarı

Değerler örnek parçalara aittir (BC547, BC557, 2N7000 · IRLZ44N, IRF9540N, TIP120).