Transformatör (24 V / 12 V, EI30) · Dış görünüm
  1. 1EI çekirdek (silisyumlu sac) · EI-30
  2. 2Sekonder sargı (kalın tel) · 12 V
  3. 3Makara (karkas)
  4. 4Primer sargı (ince tel, çok tur) · 24 V
  5. 5Bacaklar (primer / sekonder)
EI sac çekirdek, makara, ayrı primer ve sekonder uçları
EI30 çekirdek eni ≈ 30 mm; toplam gövde ve pin aralığı üreticiye göre
Bobinler ve trafolar

Transformatör (24 V / 12 V, EI30)

Basitçe
Bu ne?

İki bobinin yan yana durduğu bir çevirmen. Elektriği telle değil, manyetik alanla bir yandan öbürüne geçirir.

Ne işe yarar?

Yüksek gerilimi güvenli bir düşük gerilime indirir ve iki tarafı birbirinden ayırır.

Nerede görürsün?

Eski, ağır adaptörlerin ve kapı zili trafosunun içinde.

Nasıl tanırsın?

Üst üste demir katmanlı kare gövde; bir yanında yüksek, öbür yanında düşük gerilim için ikişer uç, toplam dört.

Dikkat:

Yüksek gerilimli tarafa dokunma; trafoya pil gibi DC verme, sargısı yanar.

Teknik tanım

İki ayrı sargının ortak manyetik çekirdek üzerinden enerji aktardığı elemandır. Primerdeki AC akım değişen manyetik akı oluşturur; sekonderde sarım oranına göre gerilim indüklenir. Bu örnek bir ototransformatör değildir, sargıları elektriksel olarak yalıtılmıştır. Lab yalnız düşük gerilim kullanır; 230 V primer gerçek bağlantı deneyi için değildir. Lab’deki parça bu yüzden güvenli bir 24 V / 12 V deney trafosudur.

Primer (Lab)24 V RMS AC
Sekonder (Lab)12 V RMS AC
Sarım oranı (Lab)2:1
Şema sembolü IEC ve ANSI’de aynı

IEC 60617: Türkiye ve Avrupa’da kullanılan çizim.

Bacaklar 4
1Primer p1Primer sargının ilk ucu (Lab: 24 V~); gerçek şebekeye bağlamap1
2Primer p2Primerin diğer ucu; sekonderden yalıtılmışp2
3Sekonder s112 V~ düşük gerilimli sargının ilk ucus1
4Sekonder s2Sekonder dönüşü; sabit artı/eksi yoks2
Özellikler tipik
Primer (Lab)
24 V RMS AC
Sekonder (Lab)
12 V RMS AC
Sarım oranı (Lab)
2:1
Primer akım sınırı (Lab)
150 mA üstünde aşırı yük
Sargı direnci (Lab)
Primer 4 Ω, sekonder 1,5 Ω
Yalıtım
Ayrı primer ve sekonder; test gerilimi seriye göre
Boşta gerilim
Anma değerinden yüksek olabilir; regülasyona bağlı
Gerçek örnek: primer
230 V AC, 50 Hz (şebeke trafosu; Lab’da yok)
Gerçek örnek: güç
1,5–2 VA; sekonder 12 V RMS, ≈125–167 mA
Gerçek örnek: oran
≈19,2:1 nominal; sarım oranı regülasyonla farklılaşabilir
Lab sınırı
Yalnız düşük gerilimli model, gerçek primer bağlantısı yok
Örnek parça
Lab: EI30, 24 V / 12 V deney trafosu; gerçek örnek: EI30, 230 V / 12 V, 1,5–2 VA yalıtımlı trafo
Sık yapılan hatalar
DC uygulamakSürekli DC gerilim dönüşümü yapmaz; sargı direnci akımı sınırlar ve aşırı ısınma oluşabilir.
12 V’u DC sanmakSekonder AC verir. DC için doğrultucu ve filtre gerekir; doğrultulmuş boşta gerilim anma değerinden yüksek olabilir.
Primerle deney yapmak230 V ölümcül tehlike taşır. Kapalı, güvenli düşük gerilim adaptörü kullan; Lab’da şebeke bağlantısı yapma.

Multimetreyle test

Bu parçanın sağlam olup olmadığını ölçüm ekranında multimetreyle dene.

Ölçüm yap
Nerede kullanılır
Yalıtımlı düşük gerilim AC beslemeKöprü doğrultucu öncesi kaynakSarım oranını modelde inceleme
İlgili dersler
Diyotla doğrultma
Modül 4 · Diyot ve transistöryakındaBeslemeyi süzmek
Modül 3 · Kondansatör ve zamanyakındaGerilim ölçmek
Modül 2 · Multimetreyle ölçümyakında
Lab’da dene